جایگاه ارزیابی کنترل‌های داخلی در حسابرسی موفق دستگاه‌های اجرایی دولتی از دیدگاه حسابرسان دیوان محاسبات

قسمتی از متن پایان نامه :

2-11- حسابرسی مورد اقدام در دیوان محاسبات کشور:

همان­گونه که اظهار گردید نخستین و مهم­ترین وظیفه دیوان محاسبات کشور که در قوانین و مقررات مربوط به ویژه در اصل (55) قانون اساسی مورد تصریح قرار گرفته، حسابرسی نسبت به دریافت­ها و پرداخت­ها و … می­باشد بنابراین نیاز می باشد نوع و ماهیت حسابرسی، مشخص و تبیین گردد.

گفته شده؛ حسابرسی فرآیندی می باشد انتقادی که در آن حسابرسی یا ذی­حساب، داده­های خام حسابداری را برآورد و ارزیابی می‌ کند تا هر وجهی در جای خود به مصرف رسیده و دریافت و پرداخت و به گونه کلی عملکرد دستگاه­های اجرایی مطابق قانون و اهداف و سیاست­های پیش­بینی شده صورت گرفته باشد (رنجبر، 1384). لذا حسابرس از راه کسب آگاهی از سیستم کنترل داخلی، بازرسی مدارک، نظاره دارایی ها و … مطالعه لازم را انجام می­دهد.

آن چیز که که در هر حسابرسی بایستی مطرح گردد حدود رسیدگی می باشد که موجب تعیین و محدود کردن مسئولیت­های حسابرسان می­گردد.

حسابرسی را می­توان در پنج محور دسته­بندی نمود:

1-اهداف و موضوعات مورد رسیدگی

2- دلیل ارجاع کار

3- ماهیت رسیدگی

4- شیوه انجام کار

5- زمان انجام کار

انواع حسابرسی:

از نظر اهداف و موضوعات مورد رسیدگی که توسط حسابرسان انجام می­گردد حسابرسی چهار نوع می باشد:

  • حسابرسی مالی یا صورت­های مالی:

در حسابرسی مالی، هدف، ارزیابی صورت حساب­های مالی نهادهای موضوع حسابرسی می باشد. در این نوع حسابرسی، حسابرسان با بهره گیری از دانش خود در زمینه حسابداری و حسابرسی و اطلاعات ارائه شده از سوی سازمان­های موضوع حسابرسی و با جمع­آوری ادله، صورت حساب­های مالی آنها را مورد ارزیابی قرار می­دهند تا هیچ هزینه­ای از اعتبارات مصوب و قانونی تجاوز ننماید و هر وجهی در محل خود به مصرف رسیده باشد. در واقع حسابرسی مالی، صرف­نظر از این که کدام مرجع متصدی آن باشد، تمامی‌ عملیات مالی سازمان و نهادهای تحت حسابرسی را در بر­می­گیرد.

  • حسابرسی رعایت:

در حسابرسی رعایت، حسابرس مطالعه می­کند که آیا عواید و هزینه­های دولت، طبق مقررات قانونی و اهداف تعیین شده صورت گرفته می باشد یا خیر؟ در واقع هدف از حسابرسی رعایت مطالعه این نکته می باشد که آیا اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع حسابرسی، مطابق ضوابط و مقرر توسط مراجع ذی­ربط اقدام کرده­اند؟ و گرنه، چه تجدید نظرهایی ضروری می باشد؟ از آنجا که قوانین و مقررات قابل اعمال در هر یک از فعالیت­های موضوع حسابرسی ممکن می باشد فراوان باشد، حسابرس در اعمال قضاوت حرفه­ای بایستی بداند که کدام یک از قوانین و مقررات مرتبط با امر، بیش­ترین و مهم­ترین تأثیر را در حسابرسی برجا می­نهد.

  • حسابرسی عملیاتی:

حسابرسی عملیاتی عبارت می باشد از رسیدگی و تطبیق عملیات صورت گرفته با برنامه­های از پیش تعیین شده و ارزیابی نتایج حاصل، از دیدگاه­های صرفه و صلاح اقتصادی، کارآیی، اثربخشی و اظهارنظر و پیش­نهاد درمورد چگونگی پیشرفت عملیات.

  • حسابرسی عملکرد:

حسابرسی عملکرد (مدیریت) عبارت می باشد از حسابرسی اثربخشی، کارآیی و صرفه اقتصادی که بر اساس این مولفه­ها مطالعه می­گردد که دستگاه مورد رسیدگی، منابع در اختیارش را مورد بهره گیری قرار داده یا نه؟ و در قبال انجام فعالیت­ها و مسئولیت پاسخ­گویی دارد. این حسابرسی، رسیدگی به عملیات، وظیفه، برنامه یا رویه­ها و سیستم­های مدیریت در یک بخش دولتی، غیر­انتفاعی و عمومی‌ می باشد برای ارزیابی اینکه آیا سازمان در به کارگیری منابع تحت اختیارش به اثربخشی، کارآیی و صرفه اقتصادی دست یافته می باشد یا نه؟ این رسیدگی، عینی، بی­طرفانه و روشمند می باشد(کارگروه مطالعات حسابداری و حسابرسی، مقایسه حسابرسی عملیاتی و حسابرسی عملکرد و معرفی ابعاد آنها، 1).

شیوه ­های حسابرسی عملکرد:

حسابرسی عملکرد شیوه­های حسابرسی زیر را در بر می­گیرد:

-حسابرسی کارآیی:

هدف این نوع حسابرسی حصول اطمینان می باشد از این که از منابع انسانی، ابزار کار و منابع مالی دستگاه تحت رسیدگی به بهترین شیوه بهره گیری شده می باشد یا خیر؟

– حسابرسی توجیه اقتصادی:

هدف این شیوه از حسابرسی این می باشد که آیا دستگاه تحت رسیدگی با هزینه­ای مناسب، به حداکثر محصول با کیفیت از قبل تعیین شده دست یافته می باشد یا نه؟ آیا پیشرفت عملیات با هزینه کمتری امکان پذیر بوده می باشد؟ آیا هزینه­ی صرف شده برای پیشرفت عملیات توجیه اقتصادی دارد؟ به گونه اختصار منافع حاصل از انجام هزینه چه بوده می باشد؟

حسابرسی در صورت لزوم، حسب مورد در گزارش خود، راه‌های کاهش یا متعادل کردن هزینه­ها را شناسایی و به مسئولان ذی­ربط توصیه می­کند.

-حسابرسی اثربخشی:

حسابرسی در این شیوه از رسیدگی بایستی تعیین کند که آیا نتایج مورد انتظار از اجرای طرح عمرانی یا فعالیت جاری در دستگاه اجرایی تحت رسیدگی به دست آمده می باشد؟

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

حسابرس در این نوع رسیدگی، اصلاح و بهبود برنامه­ها را در صورت لزوم به مسئولان ذی­ربط توصیه می‌نماید (رحیمیان،1387).

با در نظر داشتن انواع حسابرسی مورد تصریح که در نظام حسابرسی حاکم می باشد بایستی دید دیوان محاسبات کشور براساس کدام یک از شیوه­های حسابرسی، به امر خطیر نظارت مالی می­پردازد، قابل ذکر اینکه بعضی بر این عقیده هستند که حسابرسی عملیاتی و حسابرسی عملکرد به لحاظ محور قرار دادن سه مولفه اثربخشی، کارآیی و صرفه­اقتصادی از یک روش پیروی می­نمایند و زیرا در تلاشند تا برای هر کدام از مولفه­های مطروحه، معیارهای مشخصی را سنجش نموده و انحرافات سازمان مورد حسابرسی از این مولفه­ها را براساس معیارهای مشخص شده، تعیین نمایند. در صورتی که حسابرسی عملکرد نشان دهنده سطح بالاتری از رسیدگی­ها بوده و عوامل درگیر در مسائل سازمان از دو طرف، به سه طرف افزایش یافته و منافع و حقوق اشخاص ثالث (ناظر و دستگاه نظارتی) در میان می باشد که نسبت به سازمان موضوع نظارت، مسئولیت داشته و حسابرسی به تقاضای آنها انجام می‌ گردد نه مدیریت داخلی سازمان (کارگروه مطالعات حسابداری و حسابرسی، مقایسه حسابرسی عملیاتی و حسابرسی عملکرد و معرفی ابعاد آنها، 2).

گفته می­گردد تا کنون عرف حاکم به نحوه رسیدگی به حساب دستگاه­های اجرایی توسط دیوان محاسبات کشور بیشتر معطوف به حسابرسی رعایت بوده می باشد ( افشاری وهمکاران ،1388).

در سال­های اخیر با تغییر بودجه­ریزی و اهداف آن، نوع حسابرسی آن نیز بایستی تغییر نماید لذا، دیوان محاسبات کشور، به عنوان مرجع تخصصی و مستقل در ارتباط با بودجه کل کشور براساس وظایف قانونی خود لازم بود نسبت به پرداخت­های صورت گرفته، حسابرسی، رسیدگی، اظهارنظر و اقدام قانونی (در چارچوب وظایف) نماید و در تصمیم­گیری­ها و سیاست گذاری­ها به مجلس شورای اسلامی‌ کمک کند.

حسابرسی عملکرد با معیارهای صرفه­اقتصادی، کارآیی و اثربخشی می­تواند در رویه مدیریتی دولتی کشور موثر واقع گردد و آن را به سمت اتخاذ شیوه­هایی سوق دهد که منجر به کاهش ضایعات، افزایش بهره­وری، کاهش هزینه­ها و بالاخره تحقق اهداف مورد نظر به نحو مطلوب باشد. بدین ترتیب سیستم نظارتی دیوان از شیوه کنترل و حسابرسی رعایت و سنتی- که به اعتقاد اغلب صاحب­نظران عامل محدودیت شناخته می‌ گردد- به مفهوم جدید کنترل، (یعنی عامل هدایت)، تغییر یافته تا شرایط لازم برای تحقق اهداف، و کسب نتایج و برنامه­ها و فعالیت­های مصوب دولت را فراهم گردد (قدیم پور و همکاران، 1388).

سوالات یا اهداف پایان نامه :

 اهداف مشخص پژوهش:

هدف اصلی

با در نظر داشتن اظهار مساله، هدف اصلی این پژوهش شناخت جایگاه ارزیابی کنترل­های داخلی در حسابرسی موفق دستگاه­های اجرایی دولتی از دیدگاه حسابرسان دیوان محاسبات و نیز نشان دادن اهمیت جایگاه ارزیابی کنترل­های داخلی برای انجام حسابرسی موفق در بخش عمومی‌ می­ باشد.

اهداف فرعی:

الف- شناخت تأثیر ارزیابی محیط کنترلی بر حسابرسی موفق دستگاه­های اجرایی توسط دیوان محاسبات .

ب- شناخت تأثیر ارزیابی ریسک بر حسابرسی موفق دستگاه­های اجرایی توسط دیوان محاسبات.

ج- شناخت تأثیر ارزیابی فعالیت­های کنترلی و اطلاعات و ارتباطات بر حسابرسی موفق دستگاه­ های اجرایی توسط دیوان محاسبات .

د- شناخت تأثیر ارزیابی نظارت بر حسابرسی موفق دستگاه­های اجرایی توسط دیوان محاسبات .

نتایج این مطالعه می­تواند برای استاندارد گذاران بخش دولتی و نیز مدیران ارشد دیوان محاسبات کشور مورد بهره گیری قرار گیرد و هم­زمانی این پژوهش با تدوین دستورالعمل ارزیابی کنترل‌های داخلی در دیوان محاسبات کشور فرصت خوبی را فراهم می­کند تا از نتایج آن به گونه­ای مناسب بهره گیری گردد.

پایان نامه - تز - رشته حسابداری


دیدگاهتان را بنویسید